A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Creating default object from empty value

Filename: helpers/news_helper.php

Line Number: 161

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Creating default object from empty value

Filename: helpers/news_helper.php

Line Number: 163

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Creating default object from empty value

Filename: helpers/news_helper.php

Line Number: 168

A PHP Error was encountered

Severity: Warning

Message: Creating default object from empty value

Filename: helpers/news_helper.php

Line Number: 172

Yaşam Döngüsü Analizi’nin Metodolojisi
Yaşam Döngüsü Analizi’nin Metodolojisi

Yaşam Döngüsü Analizi’nin Metodolojisi

Amaç ve Kapsam Belirleme nedir?

YDA çalışmasının ilk aşaması olan Amaç ve Kapsam Belirleme, yapılacak çalışmanın amacını ve yaşam döngüsü boyunca ortaya çıkacak olan çevresel etkilerin karar verme sürecine nasıl katılacağına dair yöntemin belirlendiği aşamadır. Karar verme sürecinde katkı sağlayacağına inanılan bilgilerin türleri, katkı sağlayacak sonuçların ne kadar kesin olması gerektiği, sonuçların anlamlı ve kullanılabilir olmasını sağlamak için nasıl yorumlanması ve sunulması gerektiği gibi hususlar bu aşamada netleştirilmelidir.
 

Hedef Tanımı ve Kapsam Belirleme YDA’yı Nasıl Etkiler?

YDA süreci herhangi bir ürün, süreç veya hizmetten kaynaklanabilecek olası çevresel etkilerin belirlenmesinde kullanılır. YDA’da amaç ve kapsam belirlemek, ne kadar zaman ve kaynağa ihtiyaç duyulacağını ortaya çıkaracağı gibi değerlendirme tamamlandığında en anlamlı sonuçların alınabilmesini sağlayacak şekilde tüm analiz aşamalarına yol gösterecektir. Hedef tanımı ve kapsam belirleme aşamasında alınan her karar, çalışmanın nasıl yönetileceğini ve nihai sonuçların uygunluğunu etkileyecektir. YDA çalışmasının başında alınması gereken kararlar ve bu kararların YDA çalışmasında yaratacağı etkiler aşağıdaki bölümlerde verilmektedir.
 

Projenin Hedef(ler)inin Tanımlanması

YDA’nın bir ürün, süreç veya hizmetten doğacak toplam (beşikten mezara) çevresel etkileri belirlemek için kullanılan çok amaçlı bir araç olduğunu belirtmiştik. Bu çalışmanın öncelikli amacı insan sağlığına ve çevreye en az etkisi olacak ürün, süreç veya hizmeti seçmektir. Bunun yanı sıra YDA çalışmaları yeni ürün, süreç veya hizmet geliştirme aşamalarında da önemli bir yol gösterici olabilmektedir. Projenin niteliğine bağlı olmak üzere YDA çalışması yürütmenin bunlardan başka da amaçları olabilir. Olası diğer amaçlar aşağıda örneklenmiştir.
 
  • Çevresel Değerlendirmelerin Desteklenmesi - YDA sonuçları bir işlem, ürün veya hizmette zaman içinde gerçekleşen değişikliklerin çevre üzerinde yaratacağı yükleri ve olumsuz etkileri anlamak için çok önemlidir. Bir üretim sürecinde veya dağıtım gibi diğer aşamalarda uygulanacak alternatif işlemlerin veya kullanılacak malzemelerin yol açacağı olumlu/ olumsuz çevresel etkiler YDA yöntemi kullanılarak nitelik ve nicelik olarak belirlenebilir ve yönetilebilir. Benzeri bir karşılaştırma aynı kullanıma hizmet eden alternatif ürün, süreç ve hizmetler için de gerçekleştirilebilir.
  • Bir Proses İçin Referans Bilgilerin Saptanması - YDA’nın en önemli uygulamalarından biri de, ürün veya ürünler grubunun üretim, kullanım ve tasfiye süreçlerine ilişkin mevcut veya tahmin edilen uygulama referans bilgilerinin saptanmasıdır. Referans niteliği taşıyan bu bilgiler enerji ve kaynak ihtiyaçlarını ve üründen ya da işlemden kaynaklanabilecek çevresel yükleri içerebilir. Referans bilgiler, var olan proseslerde yapılacak geliştirme çalışmalarına dayanak oluşturması ve/veya karşılaştırma yapılması için kullanılabilir.
  • Bir Sistemde Her Bir Basamak veya Prosese Ait Katkıların Ayrı Ayrı Belirlenmesi - YDA sonuçları bir sistemdeki her bir basamağın katkı veya etkileriyle ilgili ayrı ayrı detaylı veri sağlar. Bu veriler hangi basamağın en çok enerji veya kaynak gerektirdiğini veya hangi basamakların en çok kirletici oluşturacağını göstererek, geliştirme/iyileştirme çalışmaları için yön gösterici olacaktır. Bu özellikle endüstrilerde yapılan kirlilik önleme (temiz üretim), doğal kaynakların korunması, verimlilik artışı gibi çalışmalarda alınacak kararlara temel oluşturması bakımından çok önemlidir.
  • Veri Eksiklerini Ortaya Çıkarır - Belirli bir sistem için gerçekleştirilen YDA çalışması hangi işlemlerde eksik veri olduğunu veya bu verilerin istenilen kalitede olup olmadığını gösterir.
  • Kamu Politika Oluşturma Süreçlerini Destekler - YDA, mevzuat oluştururken ve politikaları belirlerken ilgili çevresel boyutların hesaba katılabilmesi için politikacılara bir çerçeve sunar.
  • Ürün Sertifikalandırmasını Destekler - Ürün sertifikaları genelde sınırlı sayıda kritere bağlı olarak geliştirilir. Ancak uygun etki değerlendirme yöntemi uygulandığında YDA birçok ürünün tek tek ya da karşılaştırmalı olarak pek çok kriter bazında incelenebilmesine olanak sağlar.
  • Karar Vericilere Bilgi Sağlar ve Yön Gösterir - YDA sanayi, hükümet ve tüketici temsilcilerine alternatif proses, ürün ve malzemeler hakkında bilgi sağlar. İlgili karar verme süreçlerine yansıtılan bu bilgiler, üretim ve tüketim politikalarının çevre ile daha uyumlu olmasına yardımcı olur.
  • Ürün ve Proses Geliştirmede Yol Gösterir- YDA kaynak gereksinimlerini ve emisyonları azaltmak için yeni ürün, işlem ve faaliyetlerin nasıl geliştirilebileceği konularında sanayicilere yol gösterebilir.

YDA Karar Vericilere Nasıl Yardımcı Olur ?

YDA karar verme süreçlerinde büyük önem taşıyan birçok sorunun cevaplanmasına da yardımcı olur.
 
YDA çalışmalarının amaç ve kapsamları karar vericilerin ne tür bilgilere ihtiyaç duyduklarına bağlı olarak belirlenmelidir. Aşağıda buna ait bazı örnekler verilmiştir:
  • İlgili taraf ve paydaşlara olan etkiler neler olacaktır?
  • Hangi ürün veya proses toplamda veya yaşam döngüsünün her bir basamağında en az çevresel etkiye neden olur?
  • Mevcut ürün/proseste yapılacak değişiklikler hangi yaşam döngüsü basamağında çevresel etkileri nasıl değiştirir?
  • Hangi teknoloji veya prosesler en az miktarda asit yağmuru veya hava kirliliği gibi etkilere neden olur ve doğal çevreye en az hasarı verir?
  • Ürün veya prosesler küresel ısınma gibi çevresel etkileri azaltmak için nasıl değiştirilebilir?
Uygun sorular belirlendiğinde sıra bu soruları cevaplayacak bir YDA çalışması için gerekli olan verilerin belirlenmesi ve toplanmasına gelecektir.
 

Verilerin Organize Edilmesi ve Sunumu

YDA kapsamında değerlendirilecek olan ürün ya da prosesi tanımlamaya yarayacak her bir fonksiyonel birime ait verilerin nasıl organize edileceği belirlenir. YDA sonuçlarının ölçülebilir ve kullanılabilir olabilmesi için büyük önem taşıyan fonksiyonel birimlerin dikkatlice seçilmesi, çalışmanın hassasiyetini ve sonuçların kullanılabilirliğini artıracaktır. YDA iki veya daha fazla ürünün karşılaştırılmasında kullanıldığında, karşılaştırma temelleri eşdeğer olmalı; her bir sistem tüketiciye eşit miktarda ürün veya eşit hizmet ulaştıracak şekilde tanımlanmalıdır. Örneğin kalıp sabun ile sıvı sabun karşılaştırılacaksa, her bir kullanım için harcanan miktarlar karşılaştırılmalıdır. Bir diğer örnekteyse, bazı bebek bezlerinin diğerine göre daha sık değiştirilmesi gerektiğinden, bebek bezlerini karşılaştırırken fonksiyonel birim olarak belli bir zamanda kullanılan toplam bebek bezi sayısı alınmalıdır.
 
Belli bir ürünün paketlenip taşınması çalışmalarında karşılaştırma yapılırken, bu birimler hacim veya ağırlık temelli belirlenebilir. Örneğin meşrubat konteynırlarını karşılaştırmak için pazara sunulan 1000 litre meşrubat karşılaştırma temeli ya da fonksiyonel birim olarak alınabilir. Bunun nedeni tüketiciye ulaştırılan meşrubatın farklı yaşam döngüsü karakterlerine sahip, farklı büyüklüklerde ve farklı malzemelerden yapılmış konteynırlarda olabileceğidir.
 

Çalışmanın Kapsamının Tanımlanması

YDA bir ürünün veya prosesin yaşam döngüsünün genellikle 4 aşamasını içerir:
  1. ham madde temini,
  2. imalat,
  3. kullanım/yeniden kullanım/bakım ve
  4. geri dönüşüm/atık yönetimi.
Bu ürün basamakları aşağıda daha detaylı açıklanmaktadır. Bu basamaklardan hangilerinin YDA çalışmasına dahil edileceğine karar verilirken, çalışmanın amacı, sonuçlarda gerekli olan hassasiyet ile var olan zaman ve kaynak göz önünde bulundurulmalıdır.
 
Ham Madde Temini
Bir ürünün yaşam döngüsü, üretim için gerekli olan ham madde ve enerjinin temini ile başlar. Ağaçların kesilmesi veya yenilenemeyen doğal kaynakların çıkarılması (madenler) ham madde teminine örnek verilebilir. Bu maddelerin temin edildiği noktadan işleneceği noktaya taşınması da bu basamağa dahil edilebilir veya ayrı bir yaşam döngüsü olarak incelenebilir.

İmalat
İmalat basamağı sırasında, ham maddeler ürün veya paketlemeye iletilir. Ürün veya paket daha sonra tüketiciye ulaştırılır. İmalat basamağı üç ayrı alt basamaktan oluşur: malzeme imalatı, ürün fabrikasyonu ve dolum/paketleme/dağıtım.

Malzeme imalatı
Malzeme imalatı basamağı ham maddelerin işlenmiş ürüne dönüşmesi için yapılan faaliyetleri içerir.

Ürün fabrikasyonu
Ürün fabrikasyonu ürünün imal edilip, doluma veya paketlenmeye hazır hale getirilmesi basamağıdır.
 
Dolum/Paketleme/Dağıtım
Bu basamak ürünlerin taşınmaya hazır hale getirildiği son basamaktır. Ürünün dolum, paketleme ve dağıtımında gerekli olan tüm imalat ve taşıma faaliyetlerini içerir. Ürünler ya perakende satış noktalarına ya da doğrudan tüketiciye taşınır. Bu basamakta kamyon veya gemi gibi nakliyeden kaynaklanan çevresel etkiler de hesaba katılabilir.
 
Kullanım/ Yeniden kullanım/ Bakım
Bu basamak tüketicilerin ürünleri kullandıkları, yeniden kullandıkları ve bakım yaptıkları aşamaları içerir. Ürünler tüketiciye ulaştırıldıktan sonra, kullanımlarına ilişkin tüm faaliyetler bu basamağa dahildir. Bunlar ürün saklama ve tüketiminden kaynaklanan enerji ihtiyaçlarını ve oluşan atık ve emisyonları da içerir. Ürünün kullanılabilir kılınması için bakım yapılması, onarılması veya servise götürülmesi gerekebilir. Tüketici ürüne artık ihtiyaç duymadığında ürün ya
geri dönüştürülür ya da atılır.
 
Geri dönüşüm/ Atık Yönetimi
Geri dönüşüm/atık yönetimi basamağı ürün veya malzemenin kullanımı sona erdikten sonra ortaya çıkan enerji gereksinimlerini ve oluşan atıkları/emisyonları içerir.
Ürün, paketleme veya diğer basamaklar, bu yaşam döngüsü basamaklarının sadece birinde kategorize edilebilir. Her bir basamak veya proses toplam ürün sisteminin bir alt basamağı olarak görülebilir. Her bir basamağı bir alt basamak olarak görmek sistemin bütünü için hazırlanan envantere veri sağlamak bakımından kolaylık sağlayacaktır. Alt basamakların sınırları, Yaşam Döngüsü Envanteri Basamağında yaşam döngüsü basamak kategorileri olarak tanımlanmışlardır.
 
Sistem sınırlarının tanımlanmasında aşağıdaki sorulardan faydalanılabilir:
  • Çalışmada ürünün bütün yaşam döngüsünü kapsamaya ihtiyaç duyuluyor mu?
  • Ürün veya malzemenin karşılaştırma temeli (ya da fonksiyonel birim) ne olmalı?
  • Ürün yapımında veya proseslerinde hangi yardımcı malzemeler veya kimyasallar kullanılmaktadır?
  • Bir karşılaştırma analizinde, bir üründen eşdeğer veya benzer performans elde edilmesi için herhangi bir başka ürüne ihtiyaç var mıdır?
Sistem sınırları belirlenirken, çalışmanın sonuçlarını etkileyebilecek her bir basamağın dahil edilmesi oldukça önemliyken, çalışmanın amaç ve kapsamı için gerekli görülmeyen diğer basamaklar kapsama dahil edilmeyebilir. Eğer herhangi bir yaşam döngüsü basamağı karşılaştırılan tüm alternatifler için aynı ise çalışma kapsamına alınmayabilir. Örneğin, petrokimyasal bir ürün üreten bir firmada gerçekleştirilen alternatif işlem arama sürecinde, eğer son kompozisyon aynı ise ürünlerin kullanım ve atılmasının dikkate alınmasına gerek duyulmayacaktır. Bir diğer örnekte aynı boy ve şekildeki şişeleri karşılaştıran bir YDA çalışmasına şişelerin dolum aşamasının dahil edilmesine gerek olmayacaktır. Ancak, orijinal şişeler farklı boy ve şekillerde ise dolum aşamasının da dahil edilmesi gerekir.
 
 
Yaşam döngüsü envanteri için kaynak kısıtlamaları sistem sınırlarının tanımlanmasında hesaba katılmalıdır. Ancak hiçbir durumda çalışmanın bilimsel temeli tehlikeye atılmamalıdır. Envanter çalışması sırasında gerekli olan detay ve hassasiyetin derecesi sistemin boyutuna ve çalışmanın amacına bağlıdır. Birçok endüstriyi barındıran büyük bir sistemde bazı ayrıntılar tanımlanan çalışmaya çok önemli katkı sağlamayabilir. Bu detaylar sonuçların kesinliğini ve uygulamasını etkilemeksizin çıkarılabilir. Ancak çalışmanın odağında, paketlemede kullanılan mürekkep için alternatif malzemeler ve işlemlerin karşılaştırılması varsa, çok küçük miktarlarda da olsa kullanılan tüm kimyasalların çalışmaya dâhil edilmesi gerekecektir. 
 
Her bir sistemin sınırları tanımlandıktan sonra sistemi özetleyen bir sistem akış şeması oluşturulabilir ve yaşam döngüsü envanteri için veri elde etme çalışmalarına geçilebilir. Her bir sistem basamağı, üretimde ihtiyaç duyulan yardımcı girdi veya çıktıları (kimyasallar ve paketleme gibi) gösterecek şekilde, bir şemada detaylı olarak verilmelidir.
 
 
Uyarı: Kaynakta belirtilen  yayının bütün hakları Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’na aittir ve hiçbir kısmı herhangi bir formda, yayın sahibi Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve yayımcı Bölgesel Çevre Merkezinden izin alınmadan satılamaz ya da satılmak için çoğaltılamaz.

Sürdürülebilirlikiçerisinde 2195 defa görüntülendi
Yeşiloji'de yer alan içerikleri kendi web siteniz, blogunuz ya da başka sayfalarda, kaynak belirterek ve ilgili içeriğe bağlantı(link) vererek kullanabilirsiniz.
Yukarıdaki içerikte eksik, hata ya da benzeri bir sorun olduğunu düşünüyorsanız düzeltme için iletişim formunu kullanabilir veya yorum bırakabilirsiniz.
Okuyucu Yorumları
Bu habere ilişkin yorum yapan olmadı. İlk yorum yapan siz olabilirsiniz.
Yalnızca kayıtlı üyeler yorum yazabilirler. Lütfen yorum yazmak için öncellikle giriş yapınız.
Hızlı Giriş:
Yeşiloji.com'a en son eklenen haberler
Elinizdeki atıkları geri dönüşümle nerede / nasıl değerlendirirsiniz?“Düşük karbon” kahramanları aranıyorTemiz Üretim Nedir?Trafiğe kayıtlı araç sayısı 19 milyon sınırına dayandıİş Hayatı - Özel Hayat dengesinde en iyi ve en kötü ülkelerSürdürülebilir Yeşil Binalar ile Sürdürülebilir Yerleşmenin  Belgelendirilmesine Dair Yönetmelik (Tam Metin)Yeşil Bina Yönetmeliği YayımlandıYenilenebilir Enerji Kredisi alabileceğiniz bankalarAkçansa Biyoçeşitlilik Proje Yarışmasının kazananları açıklandıHybrid Otomobiller hem bütçeye hem doğaya dostSürdürülebilir Üretim Sempozyumu 2014Köy okullarına bilgisayar bağışı kampanyasıDünya Rüzgar Enerjisi Kapasitesi 2020 yılına kadar 2 katına çıkacakSağlık Sektöründe Sürdürülebilirlik, Yeşil HastanelerYenilenebir Enerji ile hem çevreyi hem ekonomiyi koruyalım2035'e kadar 49 trilyon dolar enerji yatırımı gerekiyorToyota fabrikasını çatısına 500 kw'lık güneş panelleri kurulduObama kömür kirliliğine dur demek için harekete geçiyorAvrupa'nın karbon emisyonları düşmeye devam ediyorBill Gates Dünyanın en ölümcül hayvanına savaş açtıAlmanya enerji ihtiyacının %74'ünü yenilenebilir enerji kaynaklarından sağlayarak bu ayın 2. rekorunu kırdıGoogle direksiyonu ve pedalları bile olmayan sürücüsüz elektrikli aracını ortaya çıkardıÇöpten gelen 30 milyar dolar2050'de Danimarka'da %100 yenilenebilir enerji mümkünYaşayan binalar, yeşil bitkiler duvarlarınıza hayat katıyor...Dünyanın en büyük kömür santrali Rusya'da kuruluyorÇin hava kirliliğini önlemek için milyonlarca aracı trafikten çekiyor...Brezilyalı öğrenciler ABD huzurevlerindeki yaşlılarla sohbet ederek İngilizce öğreniyorAlmanyada Nükleer'in payı azalırken Yenilenebilir Enerji'nin payı artıyorEn yeşil olmadan önce en dürüst olmak; GENSED 3. Olağan Genel Kurul Toplantısını GerçekleştirdiTürkiye'nin en iyi iş verenleri açıklandıDünyanın en büyük takip sistemli güneş enerji santrali Kaliforniya'da tamamlandıKartal Belediyesi'nden hem hayvanları hem çevreyi koruyan uygulamaAvrupa Yeşil Başkenti, European Green Capital 2016Binamın Enerji Sınıfı Düşük Çıkarsa Ne Olacak?Internetin yeni trendi, #BebekKaşlarıTürkiye'nin en iyi iş vereni açıklandı4. Uluslararası %100 Yenilenebilir Enerji Konferansı ve SergisiDünya Bankasından Yenilenebilir Enerji Projelerinin Finansmanı için 350 Milyon DolarKüresel ısınma tüm deniz kaplumbağalarını dişi yapabilirPamuktan yapılan organik batarya 20 kat daha hızlı şarj oluyorAvrupa'nın fosil yakıt ve doğal kaynakları çok yakında tükenecekÇin hava kirliliğini önlemek için güneş enerjisi kapasitesini 70.000 MW'a çıkartacak